Sosyal medya

Çocuklarda Epilepsi ve Nöbet

Nöbet, beyin hücrelerindeki kısa süreli aşırı elektriksel boşalmanın yol açtığı bir ataktır. Tek bir nöbet epilepsi demek değildir; ateşli havale de epilepsi sayılmaz. Nöbet sırasında doğru ilk yardım ve sonrasında hekim değerlendirmesi, çocuğun güvenliği için en önemli adımlardır.

11 dk okuma

Açık lila zemin üzerinde yan yana üç sinir hücresi (piramidal nöron) illüstrasyonu; ikisi pembe, ortadaki mor
İçindekiler

Çocuğum nöbet geçiriyor: o anda ne yapmalıyım?

Nöbetlerin çoğu birkaç saniye ile birkaç dakika arasında sürer ve kendiliğinden durur[6]. O dakikalarda sizden beklenen, nöbeti durdurmak değil; çocuğunuzun yaralanmasını önlemek ve olanları dikkatle izlemektir.

Süreyi ölçmenin bir nedeni var: ILAE'ye göre kasılmalı bir nöbet 5 dakikayı geçtiğinde artık kendiliğinden durması beklenmeyen, uzamış bir nöbet (status epileptikus) olarak kabul edilir[3]. Bu durum acil tedavi gerektirir[6].

Yapılacaklar

  • Saate bakın: nöbetin başladığı ve bittiği zamanı not edin[1, 9].
  • Çocuk ayaktaysa ve düşecek gibiyse onu yavaşça yere indirin[2].
  • Yakındaki sert, keskin ya da sıcak eşyaları uzaklaştırın; yalnızca yol kenarı, ocak başı gibi tehlikeli bir yerdeyse yerini değiştirin[1, 9].
  • Başının altına ceket gibi yumuşak ve düz bir şey koyun ya da başını ellerinizle koruyun[1, 2].
  • Boynundaki sıkı yakayı ya da giysiyi gevşetin, gözlüğü varsa çıkarın[1, 2].
  • Kasılmalar durunca çocuğu yan yatırın; ağzında ya da boğazında nefesini engelleyebilecek bir şey olmadığından emin olun[1, 9].
  • Kendine gelene kadar yanından ayrılmayın ve onunla sakin bir sesle konuşun[1].
  • Yanınızda başka bir yetişkin varsa nöbeti telefonla videoya almasını isteyin; bu kayıt, hekimin değerlendirmesinde çok işe yarar[14].

Yapılmaması gerekenler

  • Ağzına hiçbir şey sokmayın; parmağınızı da. Bu, dişlerine ve çenesine zarar verebilir[1, 2].
  • Çocuğu bastırarak tutmaya ya da hareketlerini durdurmaya çalışmayın[2, 9].
  • Nöbet sürerken ağızdan ağıza nefes vermeye çalışmayın; nöbet bitince solunum çoğunlukla kendiliğinden düzelir[2].
  • Tamamen kendine gelene kadar su ya da yiyecek vermeyin[1, 2].
  • Ateşli havalede çocuğu soyup soğuk suyla silerek ateşini düşürmeye uğraşmayın[9].

Epilepsisi bilinen çocuklar: Epilepsi tanısı olan her çocuğun her nöbette hastaneye gitmesi gerekmez. Hekiminin ailenizle birlikte hazırladığı bir nöbet planı varsa, ne zaman ne yapılacağını o plan belirler[1].

Her nöbet epilepsi anlamına gelir mi?

Hayır. Dünya Sağlık Örgütü, dünyada insanların %10 kadarının yaşamı boyunca bir kez nöbet geçirebildiğini ve tek bir nöbetin epilepsi anlamına gelmediğini vurgular[4]. Yüksek ateş ya da kan şekerinin düşmesi gibi belirli bir tetikleyiciyle ortaya çıkan nöbetler de ayrı değerlendirilir[8, 14].

Uluslararası Epilepsiyle Savaş Derneği (ILAE), epilepsiyi beynin nöbet üretmeye kalıcı bir yatkınlığı olarak tanımlar. Pratikte tanı için şu üç durumdan biri aranır: aralarında 24 saatten fazla zaman olan ve belirgin bir tetikleyicisi bulunmayan en az iki nöbet; tetikleyicisiz tek bir nöbet artı önümüzdeki 10 yılda yeni nöbet olasılığının yüksek (en az %60) olduğunu gösteren bulgular; ya da tanımlanmış bir epilepsi sendromu[5].

Bayılma ya da bazı kalp ritmi sorunları gibi durumlar da nöbete benzeyebilir. Bu yüzden İngiltere'nin ulusal kılavuzu (NICE NG217), ilk kez nöbet geçirdiği düşünülen kişilerde kalbin elektrik kaydının (EKG) alınmasını ve kan şekeri düşüklüğü gibi metabolik nedenlerin akılda tutulmasını önerir[14].

Ne kadar sık görülür?

Dünyada yaklaşık 50 milyon kişide epilepsi vardır[4]. Türkiye'den bir örnek olarak, Prof. Dr. Poyrazoğlu'nun da yazarları arasında olduğu ve Kayseri'de 7–17 yaş arasındaki 10.742 öğrencinin anket sonuçlarının incelendiği çalışmada epilepsi sıklığı binde 8, nöbetleri ya da tedavisi süren aktif epilepsi sıklığı binde 6 bulunmuştur. Aynı çalışmada geçmişte ateşli havale geçirmiş olmak, epilepsi olasılığının belirgin biçimde daha yüksek olmasıyla ilişkili çıkmıştır[11].

Ateşli havale (febril konvülziyon) epilepsi midir?

Ateşli havale, epilepsiyle aynı şey değildir[9]. Tanım gereği çoğunlukla 6 ay–5 yaş grubunda, vücut ısısı 38°C'yi aştığında görülür ve beyin iltihabı gibi bir nedenle açıklanamaz[8]. Amerikan Pediatri Akademisi'nin (AAP) 2011 kılavuzu da 6–60 aylık çocukları kapsar[7]. NHS ise bu nöbetlerin 6 aylıktan 6 yaşına kadar olan dönemde görüldüğünü yazar[9].

Ateşli havale, çocuklarda en sık rastlanan nöbet türüdür; ABD ve Batı Avrupa'da 6 ay–5 yaş arasındaki çocukların %2–5'ini etkiler ve en sık 12–18 aylıkken görülür[8]. Kayseri'deki okul çocuklarının incelendiği bir çalışmada çocukların %4,3'ünün geçmişte ateşli havale geçirdiği saptanmıştır[10].

Basit ateşli havale

  • Tüm vücudu etkileyen kasılma
  • En çok 15 dakika sürer, çoğu 5 dakikadan kısadır
  • Aynı 24 saat içinde tekrarlamaz
  • Ardından kısa süreli uyku hali
  • Ateşli havalelerin yaklaşık %80–85'i bu türdendir

Karmaşık ateşli havale

  • Süresi genellikle 15 dakikayı aşar
  • Hareketler vücudun bir yanıyla ya da tek bir kol veya bacakla sınırlı kalabilir
  • Aynı gün içinde tekrarlayabilir
  • Sonrasında uzun uyku hali ya da geçici tek taraflı güçsüzlük olabilir
Basit ve karmaşık ateşli havale (derleme ve kılavuz bilgilerine göre sadeleştirilmiştir)[7, 8]

Tekrar eder mi, epilepsiye dönüşür mü?

Ateşli havale geçiren çocukların yaklaşık %30–40'ında erken çocukluk döneminde yeni bir ateşli havale olur[8]. Kayseri çalışmasında bu oran %25,4 bulunmuştur[10]. Basit ateşli havale geçiren çocuklarda sonradan epilepsi gelişme olasılığı yaklaşık %1'dir; toplumun genelinde bu oran %0,5 civarındadır. Karmaşık ateşli havalede olasılık %4–6'ya çıkar[8]. NICE de 10 dakikadan uzun süren ya da tek taraflı güçsüzlük gibi ek özellikleri olan ateşli havalelerde epilepsi riskinin daha yüksek olabileceğine dikkat çeker[14].

Hangi tetkikler gerekir?

AAP kılavuzuna göre basit bir ateşli havaleden sonra asıl yapılması gereken, ateşin nedenini bulmaktır. Bu çocuklarda EEG, kan tahlilleri ya da beyin görüntülemesi genellikle gerekmez. Beyin zarı iltihabını (menenjit) düşündüren bir belirti varsa bel suyu incelemesi yapılır; aşıları eksik ya da aşı durumu bilinmeyen 6–12 aylık bebeklerde ve önceden antibiyotik almış çocuklarda da bu inceleme bir seçenek olarak değerlendirilebilir[7]. NHS, ilk kez ateşli havale geçiren her çocuğun hastanede değerlendirilmesi gerektiğini belirtir[9].

Ateş düşürücüler çocuğu rahatlatabilir ama ateşli havaleyi önlemez[8]. Ateşli havaleyi önlemenin bilinen bir yolu yoktur[9]. Çok nadiren havaleler tekrar tekrar olursa hekim, nöbet sırasında evde uygulanacak bir acil ilaç planı yapabilir[9].

Nöbet her zaman kasılmayla mı olur?

Hayır. Bir nöbetin dışarıdan nasıl göründüğünü, elektriksel boşalmanın beynin hangi bölgesinde çıktığı ve oradan ne kadar geniş bir alana ulaştığı belirler[4]. ILAE'nin 2017'de yayımladığı ve 2025'te güncellediği sınıflamada nöbetler temelde, beynin bir bölgesinden başlayan (fokal) ve en baştan iki yarıküreyi birlikte tutan (jeneralize) nöbetler olarak ayrılır. Fokal nöbetlerde çocuğun bilincinin korunup korunmadığı da ayrıca belirtilir[12, 13].

Ebeveynlerin evde görebileceği bazı tablolar şunlardır[6, 17]:

  • Bilincin kaybolduğu, vücudun kasılıp ardından ritmik olarak sarsıldığı nöbetler (tonik-klonik)
  • Birkaç saniyeliğine boşluğa bakıp çevreye yanıt vermeme; kısa sürdüğü için fark edilmeyebilir ya da dalgınlık sanılabilir (absans)[17]
  • Kasların aniden gevşeyip çocuğun yere yığılması ya da aniden kasılması
  • Kol ya da bacakta kısa, ani sıçrama benzeri kasılmalar (miyoklonik)
  • Tuhaf bir koku ya da tat, karıncalanma, görme değişikliği, ani korku hissi ya da amaçsız hareketlerle giden fokal nöbetler

Gördüğünüz atağı aklınızda tutmanız ve mümkünse kaydetmeniz önemlidir: Nöbetten önce çocuk ne yapıyordu, gözleri ya da başı bir yöne döndü mü, hangi kol ya da bacak etkilendi, rengi değişti mi, sonrasında ne kadar uyudu? Bu ayrıntılar nöbet türünü anlamaya yardım eder[1].

Nöbetten sonra hangi tetkikler yapılır? EEG ne gösterir?

Tanıda en değerli bilgi, nöbetin öncesinde, sırasında ve sonrasında olanların ayrıntılı anlatımıdır. NICE, öykü ve muayeneye ek olarak tanık anlatımının ve video kayıtlarının kullanılmasını önerir[14]. Bu yüzden muayeneye nöbeti gören kişiyle birlikte gelmek iyi olur[6].

EEG nedir, nasıl çekilir?

EEG (elektroensefalografi), başa yapıştırılan küçük metal uçlar (elektrotlar) aracılığıyla beynin elektriksel etkinliğinin kaydedilmesidir; ağrısızdır ve genellikle yaklaşık bir saat sürer. Kayıt sırasında çocuktan gözlerini açıp kapaması, birkaç dakika derin nefes alması ya da yanıp sönen bir ışığa bakması istenebilir[16]. NICE, bu uygulamaların yarar ve risklerinin aileyle konuşulmasını önerir[14].

İlk nöbetten sonra EEG istenirse, gecikmeden, tercihen ilk 72 saat içinde çekilmesi önerilir. Uyanıkken çekilen EEG normal çıkarsa, uykusuz bırakılarak çekilen bir EEG düşünülebilir[14]. Küçük ya da işbirliği yapamayan çocuklarda uyku EEG'si için bazen çocuğu uyutan (sedasyon) ilaçlar gerekir; Prof. Dr. Poyrazoğlu'nun da yer aldığı bir çalışmada 1–9 yaş arasındaki 160 çocukta farklı sedasyon ilaçları ve dozları karşılaştırılmıştır[15].

EEG normal çıktıysa: Normal bir EEG epilepsiyi dışlamaz; epilepsisi olan bir çocukta da nöbetler arasında EEG normal olabilir. NICE, EEG'nin epilepsi tanısını dışlamak için kullanılmamasını açıkça belirtir[14]. EEG sonucu her zaman öykü ve muayeneyle birlikte değerlendirilir.

MR ve diğer tetkikler

NICE, beyinde yapısal bir neden düşünülen kişilerde görüntülemeyi; epilepsi tanısı konan çocukların çoğunda ise MR çekilmesini önerir. İdiyopatik jeneralize epilepsi ya da sentrotemporal dikenli, kendiliğinden geçen çocukluk epilepsisi gibi bazı sendromlarda ilk aşamada MR gerekmeyebilir[14]. Gerekirse kan tahlilleri ve genetik testler de planlanır[6]. Hangi tetkikin gerektiğine çocuğunuzu muayene eden hekim karar verir.

Epilepsi tedavisi nasıl planlanır?

Tedavi her çocuğa göre ayrı belirlenir. Hekim; nöbet türünü, varsa epilepsi sendromunu, çocuğun yaşını, eşlik eden başka sağlık sorunlarını ve ailenin tercihlerini birlikte değerlendirir[14]. Aşağıdaki bilgiler genel çerçevedir; ilacın seçimi ve dozu yalnız çocuğunuzu izleyen hekim tarafından belirlenir.

  • Tetikleyicisi olmayan ilk nöbetten sonra ilaç her çocukta başlanmaz. Muayenede nörolojik bir bulgu, EEG'de açık epilepsi bulgusu ya da görüntülemede yapısal bir sorun varsa veya aile yeni nöbet riskini kabul edilemez buluyorsa tedavi düşünülebilir[14].
  • Epilepsi tanısı kesinleştiğinde nöbetleri önleyen ilaç tedavisine başlanır; mümkün olduğunca tek ilaçla tedavi hedeflenir[14].
  • Dünya Sağlık Örgütü'ne göre doğru tanı ve uygun tedaviyle epilepsisi olanların %70'e varan bölümü nöbetsiz yaşayabilir[4].
  • Çocuk iki yıl nöbetsiz kaldığında, ilacın azaltılarak kesilip kesilemeyeceği kişiye özel olarak değerlendirilir[4, 14].
  • İlaçlarla nöbetleri denetim altına alınamayan az sayıdaki çocukta epilepsi cerrahisi, sinir uyarıcı bir cihaz ya da özel bir diyet (ketojenik diyet) gibi seçenekler gündeme gelebilir[6].

İlacı kendiliğinden bırakmayın, doz atlamayın ve dozunu değiştirmeyin; her değişikliği hekiminizle konuşun[6].

Epilepsisi olan çocuk okulda ve günlük yaşamda nelere dikkat etmeli?

Epilepsisi olan çocukların çoğunda tedavi iyi sonuç verir ve epilepsi günlük yaşamı sınırlı ölçüde etkiler[6]. Birkaç basit önlem, nöbetlerin yol açabileceği kazaları azaltır:

  • Küvette banyo yerine duş tercih edin[6, 14].
  • Yüzme ve su sporları yalnız bir yetişkinin gözetiminde yapılsın[14].
  • Gözetim olmadan, boyundan yüksek yerlere tırmanmasın[14].
  • Ailenin ve çocukla vakit geçiren yakınların nöbet anında ne yapılacağını bilmesini sağlayın[6].
  • Yorgunluk, stres ya da yanıp sönen ışıklar gibi tetikleyicileri fark etmek için bir nöbet günlüğü tutun[6].
  • Yorgunluk nöbetleri tetikleyebildiği için düzenli uykuya özen gösterin; ilaç dozlarını atlamayın[6].

Hekiminizin hazırladığı nöbet planını okul yönetimi ve öğretmenlerle paylaşmak, okulda bir nöbet olduğunda ne yapılacağını netleştirir. NICE, eğitimle ilgili kaygıların ve epilepsinin dikkat, bellek ve okul başarısı üzerindeki olası etkilerinin aileyle konuşulmasını önerir[14]. Epilepsiyle ilgili ön yargılar, çocukların ve ailelerin yaşam kalitesini etkileyebilir; çocuğun durumunu sınıf ortamında nasıl paylaşacağınızı öğretmeniyle birlikte planlayabilirsiniz[4].

Nöbetten sonra ne zaman çocuk nöroloğuna gidilmeli, takip nasıl olur?

Acil değerlendirme tamamlandıktan sonra, nöbeti açıklayan bir neden bulunmadıysa çocuğun nöbet konusunda deneyimli bir çocuk hekimi ya da çocuk nörolojisi uzmanı tarafından görülmesi gerekir. NICE, ilk kez nöbet geçirdiği düşünülen çocukların iki hafta içinde uzman değerlendirmesine yönlendirilmesini önerir[14]. Şu durumlarda bir çocuk nörolojisi uzmanıyla görüşmek özellikle yararlıdır:

  • Ateşsiz ilk nöbetten sonra; NICE bu çocuklarda yeni nöbet riskinin özellikle ilk 6–12 ayda daha yüksek olduğunu belirtir[14].
  • Karmaşık ateşli havaleden sonra[14].
  • Uzun süre nöbetsiz kaldıktan sonra nöbetler yeniden başladıysa[14].
  • EEG çekildi ve sonucun öykü ve muayeneyle birlikte değerlendirilmesi gerekiyorsa[14].
  • Dalma, boşluğa bakma ya da ani sıçramalar gibi nöbet olup olmadığından emin olamadığınız ataklar varsa.

Epilepsi tanısı konan çocuklar düzenli olarak izlenir; NICE, kontrol sıklığının çocuğa göre belirlenmesini ve en az 12 ayda bir yapılmasını önerir[14]. Bu görüşmelerde ilacın yan etkileri, okul ve öğrenmeyle ilgili kaygılar, ruh sağlığı ve güvenlik konuları gibi başlıkların konuşulması önerilir[14]. Kontrollere nöbet günlüğünü ve varsa nöbet videolarını getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Prof. Dr. Hatice Gamze Poyrazoğlu'nun bu alandaki çalışmaları

Prof. Dr. Hatice Gamze Poyrazoğlu, okul çocuklarında epilepsi sıklığı, ateşli havale ve çocuklarda EEG çekimi gibi konularda yayımlanmış çalışmalarda yer almış ve ateşli havale üzerine bir uzmanlık tezini yönetmiştir. Bu konudaki başlıca çalışmalar:

  • Kayseri'de 7–17 yaş okul çocuklarında epilepsi sıklığı ve risk etmenleri

    Canpolat M, Kumandaş S, Poyrazoğlu HG ve ark. Prevalence and risk factors of epilepsy among school children in Kayseri City Center an urban area in Central Anatolia Turkey. Seizure, 2014. DOI: 10.1016/j.seizure.2014.05.012 (yeni sekmede açılır)

  • Ateşli havale nedeniyle çocuk acile getirilen hastaların özellikleri ve havalenin tekrarlamasına ilişkin risk etmenleri

    Aksay A, Kumandaş S, Per H ve ark. Demographic Characteristics of Patients Presented to Pediatric Emergency Department with Febrile Seizure and Identification of Risk Factors for Recurrence. The journal of Dr. Behcet Uz Children's Hospital, 2018. DOI: 10.5222/buchd.2018.58076 (yeni sekmede açılır)

  • Ateşli havale geçiren çocuklarda kandaki çinko ve selenyum düzeyleri

    Ataş Y, Poyrazoğlu HG. The role of serum zinc and selenium levels in etiology of febrile seizures. Clinical and Experimental Pediatrics, 2025. DOI: 10.3345/cep.2024.01410 (yeni sekmede açılır)

  • EEG çekimi sırasında çocuklarda kullanılan farklı sedasyon (uyutma) ilaçlarının ve dozlarının karşılaştırılması

    Gümüş H, Kaçar Bayram A, Poyrazoğlu HG ve ark. Comparison of Effects of Different Dexmedetomidine and Chloral Hydrate Doses Used in Sedation on Electroencephalography in Pediatric Patients. Journal of Child Neurology, 2015. DOI: 10.1177/0883073814549582 (yeni sekmede açılır)

  • Zihinsel yetersizliği ve epilepsisi olan çocuklarda kalıtsal metabolik hastalık taraması

    Soylu Üstkoyuncu P, Güven AS, Poyrazoğlu HG ve ark. Screening Inherited Metabolic Disorder in Children with Intellectual Disability and Epilepsy. Turkish Journal Of Neurology, 2019. DOI: 10.4274/tnd.2019.82608 (yeni sekmede açılır)

  • İlerleyici miyoklonik epilepsilerden Lafora hastalığı: üç çocuk hastanın farklı klinik tabloları

    Poyrazoğlu HG, Karaca E, Per H ve ark. Three Patients With Lafora Disease Different Clinical Presentations and a Novel Mutation. Journal of Child Neurology, 2015. DOI: 10.1177/0883073814535489 (yeni sekmede açılır)

  • Danışmanlığını yaptığı tıpta uzmanlık tezi (Fırat Üniversitesi)

    Yavuz Ataş. Febril konvülziyon etiyolojisinde serum çinko ve serum selenyum düzeylerinin rolü (2019).

  • Kitap bölümü

    Poyrazoğlu HG. Lafora Hastalığı; Tanı, Ayırıcı Tanı ve Güncel Tedavi Yaklaşımları. Temel Pediatrik Epilepsi (Editör: Canpolat M). Akademisyen Yayınevi, 2024.

Tüm yayınlar için Özgeçmiş ve Eserler sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Çocuğum ilk kez nöbet geçirdi, hangi doktora gitmeliyim?

Çocuğunuz ilk kez nöbet geçiriyorsa ya da nöbet her zamanki süresinden veya, süresini bilmiyorsanız, 5 dakikadan uzun sürüyorsa 112'yi arayın; acil değerlendirme gerekir. Diğer acil durumlar için yazıdaki acil durum kutusuna bakın. Acil değerlendirme tamamlandıktan sonra, nöbeti açıklayan bir neden bulunmadıysa çocuğunuzun nöbet ve epilepsi konusunda deneyimli bir çocuk nörolojisi uzmanı tarafından görülmesi gerekir. İngiltere'nin ulusal kılavuzu bu değerlendirmenin iki hafta içinde yapılmasını önerir. Muayeneye nöbeti gören kişiyle ve varsa nöbetin videosuyla gelmeniz tanıyı kolaylaştırır.

Ateşli havale ileride epilepsiye yol açar mı?

Çoğunda gelişmez. Basit ateşli havale geçiren çocuklarda sonradan epilepsi görülme olasılığı yaklaşık yüzde 1'dir; toplumun genelinde bu oran yüzde 0,5 civarındadır. 15 dakikadan uzun süren, vücudun bir yanıyla sınırlı kalan ya da aynı gün tekrarlayan karmaşık ateşli havalelerde olasılık yüzde 4–6'ya çıkar. Bu çocukların bir çocuk nörolojisi uzmanınca değerlendirilmesi yararlıdır.

Epilepsi şüphesiyle EEG çekildi ve normal çıktı; bu epilepsi olmadığı anlamına mı gelir?

Hayır, tek başına bu anlama gelmez. Epilepsisi olan bir çocukta da nöbetler arasında çekilen EEG normal olabilir. Bu nedenle EEG, epilepsi tanısını dışlamak için kullanılmaz; sonuç her zaman nöbetin anlatımı, varsa videosu ve muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilir. Gerekirse hekim uykusuz bırakılarak çekilen ya da daha uzun süreli bir EEG isteyebilir.

Nöbet geçiren çocuğun ağzını açmaya çalışmak doğru mu?

Hayır. Nöbet sırasında çocuğun ağzına parmağınız da dahil hiçbir şey sokmayın; bu, dişlerine ve çenesine zarar verebilir. Onu bastırarak tutmaya çalışmayın. Başını koruyun, çevresindeki tehlikeli eşyaları uzaklaştırın, süreyi ölçün ve kasılmalar durunca yan yatırın. Nöbet her zamanki süresinden ya da, süresini bilmiyorsanız, 5 dakikadan uzun sürerse 112'yi arayın; diğer acil durumlar için yazıdaki acil durum kutusuna bakın.

Ateşi düşürmek ateşli havaleyi önler mi?

Hayır. Ateş düşürücüler çocuğu rahatlatabilir, ancak ateşli havaleyi önlemez. Havale sırasında çocuğu soyup soğuk suyla silerek ateşini düşürmeye çalışmayın; onun yerine güvenliğini sağlayın ve süreyi ölçün. Havaleler sık tekrarlıyorsa hekiminiz evde uygulanacak bir acil plan önerebilir.

Epilepsisi olan çocuk yüzebilir, spor yapabilir mi?

Çoğu çocuk okula ve spora devam edebilir; önemli olan güvenlik önlemleridir. Yüzme ve su sporları yalnız bir yetişkinin gözetiminde yapılmalı, küvet yerine duş tercih edilmeli ve çocuk gözetimsiz yüksek yerlere tırmanmamalıdır. Hangi etkinliğin çocuğunuz için uygun olduğunu nöbetlerinin türü ve sıklığına göre hekiminizle konuşun.

Epilepsi ilacı ömür boyu mu kullanılır?

Her zaman değil. Çocuk iki yıl nöbetsiz kaldığında, ilacın azaltılarak kesilip kesilemeyeceği kişiye özel olarak değerlendirilir. Bu karar epilepsinin türüne ve nöbetlerin tekrarlama olasılığına göre hekimle birlikte verilir. İlacı kendiliğinden bırakmak ya da dozunu değiştirmek nöbetleri tetikleyebileceği için önerilmez.

Kaynakça

  1. NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). What to do if someone has a seizure (fit). Son gözden geçirme: 19 Aralık 2023. www.nhs.uk/symptoms/what-to-do-if-someone-has-a-seizure-fit/ (yeni sekmede açılır)
  2. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC). First Aid for Seizures. 15 Mayıs 2024. www.cdc.gov/epilepsy/first-aid-for-seizures/index.html (yeni sekmede açılır)
  3. Trinka E, Cock H, Hesdorffer D, ve ark. A definition and classification of status epilepticus — Report of the ILAE Task Force on Classification of Status Epilepticus. Epilepsia. 2015;56(10):1515-1523. doi.org/10.1111/epi.13121 (yeni sekmede açılır) · PubMed: 26336950 (yeni sekmede açılır)
  4. Dünya Sağlık Örgütü (WHO). Epilepsy — Fact sheet. 7 Şubat 2024. www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/epilepsy (yeni sekmede açılır)
  5. Fisher RS, Acevedo C, Arzimanoglou A, ve ark. ILAE official report: a practical clinical definition of epilepsy. Epilepsia. 2014;55(4):475-482. doi.org/10.1111/epi.12550 (yeni sekmede açılır) · PubMed: 24730690 (yeni sekmede açılır)
  6. NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Epilepsy. Son gözden geçirme: 6 Mart 2025. www.nhs.uk/conditions/epilepsy/ (yeni sekmede açılır)
  7. Subcommittee on Febrile Seizures; American Academy of Pediatrics. Neurodiagnostic evaluation of the child with a simple febrile seizure. Pediatrics. 2011;127(2):389-394. doi.org/10.1542/peds.2010-3318 (yeni sekmede açılır) · PubMed: 21285335 (yeni sekmede açılır)
  8. Leung AK, Hon KL, Leung TN. Febrile seizures: an overview. Drugs Context. 2018;7:212536. doi.org/10.7573/dic.212536 (yeni sekmede açılır) · PubMed: 30038660 (yeni sekmede açılır)
  9. NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Febrile seizures. Son gözden geçirme: 21 Haziran 2023. www.nhs.uk/conditions/febrile-seizures/ (yeni sekmede açılır)
  10. Canpolat M, Per H, Gumus H, Elmali F, Kumandas S. Investigating the prevalence of febrile convulsion in Kayseri, Turkey: an assessment of the risk factors for recurrence of febrile convulsion and for development of epilepsy. Seizure. 2018;55:36-47. doi.org/10.1016/j.seizure.2018.01.007 (yeni sekmede açılır) · PubMed: 29353090 (yeni sekmede açılır)
  11. Canpolat M, Kumandas S, Poyrazoglu HG, ve ark. Prevalence and risk factors of epilepsy among school children in Kayseri City Center, an urban area in Central Anatolia, Turkey. Seizure. 2014;23(9):708-716. doi.org/10.1016/j.seizure.2014.05.012 (yeni sekmede açılır) · PubMed: 24939524 (yeni sekmede açılır)
  12. Fisher RS, Cross JH, French JA, ve ark. Operational classification of seizure types by the International League Against Epilepsy: Position Paper of the ILAE Commission for Classification and Terminology. Epilepsia. 2017;58(4):522-530. doi.org/10.1111/epi.13670 (yeni sekmede açılır) · PubMed: 28276060 (yeni sekmede açılır)
  13. Beniczky S, Trinka E, Wirrell E, ve ark. Updated classification of epileptic seizures: Position paper of the International League Against Epilepsy. Epilepsia. 2025;66(6):1804-1823. doi.org/10.1111/epi.18338 (yeni sekmede açılır) · PubMed: 40264351 (yeni sekmede açılır)
  14. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Epilepsies in children, young people and adults (NG217). Yayın: 27 Nisan 2022; son güncelleme: 5 Ağustos 2026. www.nice.org.uk/guidance/ng217 (yeni sekmede açılır)
  15. Gumus H, Bayram AK, Poyrazoglu HG, ve ark. Comparison of effects of different dexmedetomidine and chloral hydrate doses used in sedation on electroencephalography in pediatric patients. J Child Neurol. 2015;30(8):983-988. doi.org/10.1177/0883073814549582 (yeni sekmede açılır) · PubMed: 25246305 (yeni sekmede açılır)
  16. NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). EEG (electroencephalogram). Son gözden geçirme: 18 Şubat 2026. www.nhs.uk/tests-and-treatments/electroencephalogram/ (yeni sekmede açılır)
  17. Epilepsy Society (Birleşik Krallık). Epileptic seizures. Güncelleme: 15 Ekim 2026. epilepsysociety.org.uk/about-epilepsy/epileptic-seizures (yeni sekmede açılır)
  18. NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Stroke — Symptoms. Son gözden geçirme: 12 Eylül 2024. www.nhs.uk/conditions/stroke/symptoms/ (yeni sekmede açılır)
  19. Royal College of Paediatrics and Child Health (RCPCH). Stroke in childhood: clinical guideline for diagnosis, management and rehabilitation. 2017. www.rcpch.ac.uk/resources/stroke-in-childhood-clinical-guideline (yeni sekmede açılır)

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Çocuğunuzun durumuyla ilgili kararları hekiminizle birlikte verin.

Görsel: Ryan Kissinger / NIAID · NIH BioArt (kaynak, yeni sekmede açılır) · Wikimedia Commons (yeni sekmede açılır) · Lisans: Kamu malı (yeni sekmede açılır) · aynı setten üç nöron yan yana dizildi, zemin rengi eklendi